(Polski)
Józef Mackiewicz |
| The Triumph of Provocation |
Michał Bąkowski |
| Votum separatum |
Dariusz Rohnka  |
| Szkice o Józefie Mackiewiczu |
Jeff Nyquist  |
| Origins of the Fourth World War |
(Polski)
| Józef Mackiewicz |
| The Triumph of Provocation |
| Michał Bąkowski |
| Votum separatum |
| Dariusz Rohnka |
| Szkice o Józefie Mackiewiczu |
| Jeff Nyquist |
| Origins of the Fourth World War |
Dziecko w szkole uczy się fałszowanej historii od Piasta do równie sfałszowanego Września i dowie się, że obrońcą Warszawy był nie jakiś tam Starzyński, ale komunista Buczek, który wyłamał kraty „polskiego faszystowskiego” więzienia, by na czele ludu stolicy stanąć do walki z najeźdźcą. – Tak w roku 1952 Barbara Toporska opisywała ówczesny etap bolszewizacji Polski. Przyjmijmy, na potrzeby niniejszej ankiety, że był to opis pierwszego etapu bolszewizacji, klasycznego w swoim prostolinijnym zakłamaniu. Kolejny etap nastąpił szybko, zaledwie kilka lat później, gdy – posługując się przykładem przytoczonym przez Barbarę Toporską – w kontekście obrony Warszawy wymieniano już nie tylko komunistę Buczka, ale także prezydenta Starzyńskiego (i to z największymi, bolszewickimi honorami). Przyszedł w końcu także moment, gdy komunista Buczek albo znikł z kart historii, albo też przestał być przedstawiany w najlepszym świetle – jeszcze jeden, mocno odmieniony okres. Mamy tu zatem dynamiczne zjawisko bolszewizmu i szereg nasuwających się pytań. Ograniczmy się do najistotniejszych, opartych na tezie, że powyższe trzy etapy bolszewizacji rzeczywiście miały i mają miejsce: 1. Wedle „realistycznej” interpretacji historii najnowszej utarło się sądzić, że owe trzy etapy bolszewickiej strategii są w rzeczywistości nacechowane nieustającym oddawaniem politycznego pola przez bolszewików. Zgodnie z taką wykładnią, historię bolszewizmu można podzielić na zasadnicze okresy: klasyczny, ewoluujący, upadły. Na czym polega błąd takiego rozumowania? 2. Jak rozumieć kolejno następujące po sobie okresy? Jako etapy bolszewizacji? Jako zmiany wynikające z przyjętej strategii, czy ze zmiennej sytuacji ideowej i politycznej, czy może trzeba wziąć pod uwagę inne jeszcze, niewymienione tu czynniki? 3. Trzy etapy i co dalej? Czy trzecia faza spełnia wszystkie ideowe cele bolszewizmu, czy wręcz przeciwnie – jest od realizacji tych celów odległa? Czy należy spodziewać się powrotu do któregoś z wcześniejszych etapów, a może spektakularnego etapu czwartego lub kolejnych? Zapraszamy do udziału w naszej Ankiecie. |
Dorobek pisarzy i publicystów mierzy się nie tyle ilością zapisanych arkuszy papieru, wielkością osiąganych nakładów, popularnością wśród współczesnych czy potomnych, poklaskiem i zaszczytami, doznawanymi za życia, ale wpływem jaki wywierali lub wywierają na życie i myślenie swoich czytelników. Wydaje się, że twórczość Józefa Mackiewicza, jak żadna inna, nadaje się do uzasadnienia powyższego stwierdzenia. Stąd pomysł, aby kolejną ankietę Wydawnictwa poświęcić zagadnieniu wpływu i znaczenia twórczości tego pisarza. Chcielibyśmy zadać Państwu następujące pytania: 1. W jakich okolicznościach zetknął się Pan/Pani po raz pierwszy z Józefem Mackiewiczem? 2. Czy w ocenie Pana/Pani twórczość publicystyczna i literacka Józefa Mackiewicza miały realny wpływ na myślenie i poczynania jemu współczesnych? Jeśli tak, w jakim kontekście, w jakim okresie? 3. Czy formułowane przez Mackiewicza poglądy okazują się przydatne w zestawieniu z rzeczywistością polityczną nam współczesną, czy też wypada uznać go za pisarza historycznego, w którego przesłaniu trudno doszukać się aktualnego wydźwięku? Serdecznie zapraszamy Państwa do udziału. |
1. W tak zwanej obiegowej opinii egzystuje pogląd, że w 1989 roku w Polsce zainicjowany został historyczny przewrót polityczny, którego skutki miały zadecydować o nowym kształcie sytuacji globalnej. Jest wiele dowodów na to, że nie tylko w prlu, ale także innych krajach bloku komunistycznego, ta rzekomo antykomunistyczna rewolta była dziełem sowieckich służb specjalnych i służyła długofalowym celom pierestrojki. W przypadku prlu następstwa tajnego porozumienia zawartego pomiędzy komunistyczną władzą, koncesjonowaną opozycją oraz hierarchią kościelną, trwają nieprzerwanie do dziś. Jaka jest Pana ocena skutków rewolucji w Europie Wschodniej? Czy uprawniony jest pogląd, że w wyniku ówczesnych wydarzeń oraz ich następstw, wschodnia część Europy wywalczyła wolność? 2. Nie sposób w tym kontekście pominąć incydentu, który miał miejsce w sierpniu 1991 roku w Moskwie. Czy, biorąc pod uwagę ówczesne wydarzenia, kolejne rządy Jelcyna i Putina można nazwać polityczną kontynuacją sowieckiego bolszewizmu, czy należy raczej mówić o procesie demokratyzacji? W jaki sposób zmiany w Sowietach wpływają na ocenę współczesnej polityki międzynarodowej? 3. Czy wobec rewolucyjnych nastrojów panujących obecnie na kontynencie południowoamerykańskim należy mówić o zjawisku odradzania się ideologii marksistowskiej, czy jest to raczej rozwój i kontynuacja starych trendów, od dziesięcioleci obecnych na tym kontynencie? Czy mamy do czynienia z realizacją starej idei konwergencji, łączenia dwóch zantagonizowanych systemów, kapitalizmu i socjalizmu, w jeden nowy model funkcjonowania państwa i społeczeństwa, czy może ze zjawiskiem o zupełnie odmiennym charakterze? 4. Jakie będą konsekwencje rozwoju gospodarczego i wojskowego komunistycznych Chin? 5. Już wkrótce będzie miała miejsce 90 rocznica rewolucji bolszewickiej w Rosji. Niezależnie od oceny wpływu tamtych wydarzeń na losy świata w XX wieku, funkcjonują przynajmniej dwa przeciwstawne poglądy na temat idei bolszewickiej, jej teraźniejszości i przyszłości. Pierwszy z nich, zdecydowanie bardziej rozpowszechniony, stwierdza, że komunizm to przeżytek, zepchnięty do lamusa historii. Drugi stara się udowodnić, że rola komunizmu jako ideologii i jako praktyki politycznej jeszcze się nie zakończyła. Który z tych poglądów jest bardziej uprawniony? 6. Najwybitniejszy polski antykomunista, Józef Mackiewicz, pisał w 1962 roku: Wielka jest zdolność rezygnacji i przystosowania do warunków, właściwa naturze ludzkiej. Ale żaden realizm nie powinien pozbawiać ludzi poczucia wyobraźni, gdyż przestanie być realizmem. Porównanie zaś obyczajów świata z roku 1912 z obyczajami dziś, daje nam dopiero niejaką możność, choć oczywiście nie w zarysach konkretnych, wyobrazić sobie do jakiego układu rzeczy ludzie będą mogli być jeszcze zmuszeni 'rozsądnie' się przystosować, w roku 2012! Jaki jest Pana punkt widzenia na tak postawioną kwestię? Jaki kształt przybierze świat w roku 2012? |
Jacek Szczyrba  |
| Czerwoni na szóstej! Wydanie II
Wydanie zawiera fragmenty Dzienników George’a Racey’a Jordana. |
Jacek Szczyrba  |
| Punkt Langrange`a. Powieść. |
H |
| 1946. Powieść. |
| Józef Mackiewicz |
| The Triumph of Provocation |
| Michał Bąkowski |
| Votum separatum |
| Dariusz Rohnka |
| Szkice o Józefie Mackiewiczu |
| Jeff Nyquist |
| Origins of the Fourth World War |
Drogi Panie Pawle,
Nie przyszłoby mi do głowy wzorować się na Dostojewskim lub Nietzschem. Nigdy nie porównałem się do nich, ani nie pretenduję do demonicznego sarkazmu, wskazywałem tylko, że jeżeli moja delikatna ironia aż tak Panu doskwiera, to mógłby Pan spojrzeć na stare dobre debaty, żeby przywrócić normalny stan rzeczy. Jeżeli obcy jest Panu Hawthorne lub Kierkegaard, to przecież zna Pan doskonale polemiki Hemara, wobec których moje łagodne drwiny, to dziecinna zabawa. Gdyby stosował Pan tę samą miarę, jaką zastosował Pan wobec mnie, do Mariana Hemara, to umarłby Pan pod lawiną sarkazmu, nigdy nie dostrzegłszy TREŚCI jego wypowiedzi, bądź, jak się Pan wyraził pod moim adresem, wręcz odmawiając jego wypowiedziom treściwej zawartości. Podtrzymuję zatem opinię, że powinien Pan zakuć się w metaforyczną zbroję, bo kto słowem wojuje, może zostać wystawiony na słowne sztychy. W dzisiejszych czasach, ludzie oczekują prawa do deklaracji ex cathedra, bez krytyki, dyskusji, polemiki, bo kogo to obchodzi, skoro Autor wypowiedział się w sposób ostateczny i niepodważalny? Jest to niestety typowe dla pseudo-kutury „woke”, która odmawia prawa do kwestionowania czyjejkolwiek opinii – nie upodobniajmy się do tych nieszczęśników.
A zatem w podsumowaniu: aksjomatów nie formułuję, a tym bardziej ich nie podnoszę. Do „wyznawców Mackiewicza” się nie zaliczam, wyznaję wyłącznie Credo. Odpieram herezje tylko wówczas, gdy godzą w unam sanctam catholicam et apostolicam ecclesiam. Opinia mackiewiczologiczna mnie nie interesuje – nic a nic – nie mogę jej więc mitologizować. Do tablicy nikogo nie wzywam, bo nie mam belferskich zwyczajów. Stawiam pytania, a czy Pan zechce na nie odpowiedzieć czy nie, to Pańska wolna wola. O rozsiewaniu gleby musiałby mnie Pan pouczyć. Osobiście, nie jestem w kropce i nie potrzebuję argumentów z bajek.
Uzbrojeni w amunicję myślenia politycznego w stylu Mackiewicza, piszemy tu od lat prawie 20 o łgarstwie pierestrojki i okrągłych stołów. Większość tych artykułów można znaleźć pod klawiszem Polemiki i wątki – Meandry mackiewiczologii (https://staging.wydawnictwopodziemne.com/category/polemiki-i-watki/meandry-mackiewiczologii/ ). Ale nie tylko tam. Większość tematów Debat w taki właśnie sposób ujmuje kwestię; wiele Cykli poświęcone jest naświetleniu faktów poprzez mackiewiczowskie szkła, np. cykl o „Powstaniu węgierskim” lub o „Polskim październiku”, albo ten o „Upadku komunizmu”. Islamskim terroryzmem zajmował się głównie Darek: https://staging.wydawnictwopodziemne.com/category/polemiki-i-watki/islamski-terroryzm/; o dziwnej wojnie także pisaliśmy obszernie (https://staging.wydawnictwopodziemne.com/category/debaty/dziwna-wojna/). Nie jest zatem uprawnione twierdzenie, jakobym tylko „ZAKŁADAŁ, że Mackiewicz rozumiał, co się dzieje”, gdy Pana zdaniem „to za mało”. I Darek, i ja, uzasadnialiśmy wielokrotnie, dlaczego tak było.
Wydaje mi się więc, wziąwszy pod uwagę te setki artykułów, że nie można akurat redaktorom wp wyrzucać, że się z tym nie zmierzyli, że tylko zakładamy adekwatność myśli politycznej Mackiewicza do analizy współczesności. Z pewnością, ja osobiście zrobiłem to nieudolnie, beztreściwie i ironicznie, choć wiele mi brak do demonicznego sarkazmu (bez cudzysłowu i bez wytłuszczenia). Pan z pewnością zrobi to lepiej.
Co do reszty, to niestety nie zrozumiałem i, jak się zdaje, tak już pozostanie. Ale nie podzielam opinii, że jest to kwestia nieporozumienia.
PS do powyższego (bo nie zdołałem wczoraj znaleźć cytatu). Józef Mackiewicz o Michale Pawlikowskim:
“Po przeczytaniu “Dzieciństwo i młodość Tadeusza Irteńskiego” w doskonałym wydaniu książkowym, jednym tchem, od deski do deski, odczuwam nieprzepartą chęć polemiki, jak to bywa w zetknięciu z człowiekiem głęboko inteligentnym, z którym się rozmawia o rzeczach realnych
i prawdziwych.”
Dlaczego więc zastanawiać się, “czemu miała i ma służyć ta polemika, a przede wszystkim – czy aby rzeczywiście zainteresuje kogokolwiek”? Polemika nie służy niczemu. Nie powinna być nigdy poddana jakiejkolwiek idei innej, niż drążenie prawdy. A to drążenie już samo przez się jest wartościowe. Przynajmniej w moim mniemaniu. Ale coraz częściej się okazuje, że tylko w moim mniemaniu.
Panie Michale!
Skoro „reszty” (czyli – domyślam się – przeważającej większości) mych słów ciągle Pan ponoć nie rozumie, to w jaki sposób może Pan odpowiedzialnie stwierdzić: „Ale nie podzielam opinii, że jest to kwestia nieporozumienia”? Czy to nie błąd logiczny? Albo po prostu: zaplątanie się w nadużywaniu erystycznych chwytów?
Gdyż uparcie imputuje Pan intencje, których nigdzie nie przejawiam. Tym razem pisze Pan pod moim adresem, że „nie można akurat redaktorom wp wyrzucać…”. W odpowiedzi stoi: „Rad bym bowiem zmierzyć się uzbrojony w ostrą amunicję…” etc. Pierwsza osoba liczby pojedynczej, gdzie tu „wyrzut” wobec naprawdę zasłużonych Redaktorów „Wydawnictwa Podziemnego”? Za dużo chce Pan koniecznie brać osobiście do siebie. Jest to wygodne dla przyjętej dość jednorodnej strategii prowadzenia sporu, ale bez związku z wyrażonymi w serii „Pół wieku w «tupiku»” zapatrywaniami.
Do faktu, że dyskutuje Pan wcale nie z prezentowanymi poglądami (zwykle interpretowanymi dodatkowo na niekorzyść obrazu oponenta), a ze swoim na ich temat wyobrażeniem już zdążył Pan przyzwyczaić. Ale replikę otworzył Pan uwagą: „Zacznijmy od «rozwichrzonego stylu», jak to Pan określił…”. Gdziem to „określił”? Gdzie pada podobna deklaracja? W najnowszej odpowiedzi, znów Pan polemizuje z ujętym w cudzysłów spostrzeżeniem, gdzie wątpię „czemu miała i ma służyć ta polemika, a przede wszystkim – czy aby rzeczywiście zainteresuje kogokolwiek”.
Próżno szukać tego (skądinąd bardzo zasadnego) pytania w artykułach i ripostach, które ogłosiłem dotąd na zaszczytnych łamach „Wydawnictwa Podziemnego”. Czy nie zagalopował się Pan jednak w ustawianiu po kątach, nie tak wolny niestety – jak się okazuje – od „belferskich zwyczajów”, od których chciałby się Pan odżegnać?
Drogi Panie Pawle,
Nie widzę tu błędu w rozumowaniu. Miałem niegdyś auto o zielono-niebieskiej karoserii; jedni nazywali je niebieskim, a inni zielonym, w świetle latarni wydawało się czarne jak smoła. Analogia tu jest taka: nie wydaje mi się, żeby to była kwestia nieporozumienia, ponieważ wydaje mi się, że odmiennie widzimy stanowisko Mackiewicza wobec tupiku. Odrębne opinie, to nie jest nieporozumienie, a już w żadnym wypadku nie logiczny błąd. Co rzekłszy, z pewnością dam się przekonać, że tak nie jest, że się zgadzamy, i wszystko to tylko nieporozumienie.
Podobnie, różnimy się w ocenie, tej wymiany. Pańskim zdaniem “zagalopowałem się w ustawianiu po kątach”, a ja nie widzę, w którym momencie miałem wezwać Pana do tablicy, a w którym niby postawić do kąta. Pan najwyraźniej CZUJE się wezwany do tablicy, ale cóż ja mogę na to poradzić?
“Rozwichrzony styl”, to Pana własne określenie w emalii do mnie. Bardzo być może, że nie powinienem był go użyć, za co z chęcią przepraszam, ale skoro już zostało użyte, to trudno się go wypierać.
Napisał Pan, że Mackiewicz był w tupiku, więc przyznawał się, że nic nie rozumiał. Odparłem, że autor wielu artykułów programowych z lat 70. doskonale rozumiał i trafnie opisywał sytuację. Pan na to: “Zakłada Pan, że Mackiewicz „rozumiał, co się dzieje”, ale to za mało. Rad bym bowiem zmierzyć się uzbrojony w ostrą amunicję” argumentacji z tych artykułów, na co w odpowiedzi wskazałem, że akurat Darek i ja zajmujemy się tym od lat prawie 20. Która część tej wymiany sprawia Panu trudność?
Panie Michale,
Trudność sprawia mi tylko przejście Pana do porządku dziennego nad wykorzystywaniem prywatnej korespondencji w publicznej dyskusji. Gdyż zapomniał Pan dodać, iż wyrwane z kontekstu pytanie „czemu miała i ma służyć ta polemika, a przede wszystkim – czy aby rzeczywiście zainteresuje kogokolwiek” również jest zaczerpnięte z mej prośby wyrażonej w osobistym e-mailu do Pana. Prośby, byśmy się jednak nie spierali na łamach „Wydawnictwa Podziemnego” w tonie pewnej zjadliwości, który Pan obrał. Prośba ta pozostaje aktualna.
Drogi Panie Pawle,
Przeprosiłem już za użycie “rozwichrzonego stylu”, i chętnie przeproszę ponownie. Zaszło to w prosty sposób: Pański artykuł skontaminował mi się z przyznaniem do rozwichrzonego stylu. Wyznaję bez bicia, że nie było żadnej już kontaminacji co do pytania, czemu ma służyć ta polemika. Pytanie jednak pozostaje. Czemu ma służyć polemika, jak nie samej sobie? Czemu ma służyć drążenie tematu, jak nie dążeniu do prawdy?
Przyzna Pan jednak, że zmienił Pan temat. Dotąd była mowa o sporze, który przebiegał w skrócie: od tupiku, rozumianego jako otwarte przyznanie się Józefa Mackiewicza, że nie wie, co się dzieje, przez serię wielkich artykułów z lat 70., które wydają mi się dowodzić czegoś przeciwnego, do prób zmierzenia się z dzisiejszą rzeczywistością „uzbrojonym w ostrą amunicję” argumentacji Mackiewicza. Czy nie wydaje się Panu, że zachodzi pewna sprzeczność między obrazem bezradnego pisarza, błądzącego we mgle, zagubionego w tupiku, i analityka, dostarczającego ostrej amunicji naszej analizie?
Doprawdy, w porównaniu z tą zasadniczą kwestią, rzekomy ton zjadliwości – którego nie widzę ani w moich artykułach, ani w komentarzach powyżej, ale chętnie zań przeproszę, jeśli mi Pan wskaże jego przykłady – rzekome ustawianie po kątach (niby w którym momencie?), rzekome wywoływanie do tablicy (gdzie dokładnie wywołuję kogokolwiek?), jest sprawą drugorzędną, ponieważ forma wypowiedzi jest zawsze drugorzędna wobec jej treści. Znowu, przyjmuję do wiadomości Pańską krytykę, że moje wypowiedzi pozbawione są treści, że to nic, tylko drwiny, a mimo to nieśmiało chciałbym wskazać na powyższe pytania jako kwestie merytoryczne. Nie każdy może mieć Pański talent wyrażania się z bezwględną jasnością, i na pewno niewielu ma moje trudności ze zrozumieniem, ale próbuję jak mogę, sformułować kwestie, które w mej ułomności, wydają mi się godne uwagi i warte dyskusji.