Odpowiedź na ankietę

1. Nikt sobie niczego nie wywalczył, bo żadnej walki nie było, jeśli nie liczyć zabicia Ceausescu. W wyniku „globalnego porozumienia” Moskwy z Waszyngtonem i kim jeszcze należało, niejawnego „Kongresu Wiedeńskiego” czy nie spisanego „Traktatu Wersalskiego” Imperium zostało okrojone i przeorganizowane. We wszystkich krajach na czele przemian stanęli odpowiednio usytuowani ludzie służb specjalnych, którzy pokierowali „transformacją ustrojową”. W zależności od warunków lokalnych, ta transformacja miała (i ma) różny przebieg. Najgorzej wyszła na tym Polska, ponieważ – dzięki istnieniu zagenturyzowanej opozycji i współpracującej hierarchii kościelnej, przemiany miały charakter najmniej autentyczny, a społeczeństwo zostało oszukane w największym stopniu. Tym niemniej, wszystkie narody uzyskały pewną szansę na „wybicie się na wolność” . Także funkcjonariusze służb, którzy stanęli na czele tych przemian, wyłamują się, lub wyłamywali się z założonego schematu i wykorzystali okazję ,w większym lub mniejszym stopniu, do uwolnienia się od „centrali” bądź poszukania sobie nowych panów.

2. „Proces demokratyzacji” postępuje cały czas, także przed rokiem 1989, albo raczej „meandruje” po jakichś krętych ścieżkach. Elementy gospodarki rynkowej, zmiana stosunków produkcji, postęp technologiczny, wymusiły ewolucję prawa, otworzenie nowych kanałów informacji itd. Istotne jest to, że Sowiety wypadły z wyścigu zbrojeń, ze względu na zapóźnienie technologiczne i powstała przepaść technologiczna pomiędzy Sowietami i Zachodem trudna do przeskoczenia. Kagebiści w Rosji i komuniści w Chinach robią co się da, aby tę przepaść zasypać i stanąć jeszcze raz do konkurencji.

3. Moja znajomość sytuacji w Ameryce Łacińskiej jest znikoma. Wydaje się, że jest to jakaś kontynuacja, ale przede wszystkim problem zapóźnienia cywilizacyjnego i edukacyjnego.

4. Myślę, że pozytywne. Chiny konkurują przede wszystkim z Rosją i Indiami, ale główny ich problem to problem wewnętrzny – jak urządzić i zagospodarować życie takiej masy ludzi? Jak długo to będzie ich główny problem, tak długo w polityce zewnętrznej ich wpływ będzie łagodzący konflikty międzynarodowe.

5. Czasy Orwella z roku 1984 dopiero przed nami. Najważniejsza „differenzia specifica” komunizmu, którą zdefiniował Józef Mackiewicz, a więc „centralne administrowanie ludzką mową” weszło w nową fazę i nabiera coraz większego znaczenia. Komunizm zanieczyścił społeczeństwa Zachodu w takim stopniu, że porozumiewać się jest coraz trudniej. Nowe możliwości technicznie umożliwiają manipulacje społeczne na skalę niewyobrażalną. Przeciwstawić się temu może jedynie wzrost świadomości społecznej i rozwój instytucji demokratycznych, które umożliwiają kontrolę społeczną tych procesów. Niestety, jak się wydaje instytucje demokratyczne są wszędzie w regresie. Tutaj wielką rolę mogłyby odegrać nowe demokracje, przede wszystkim Polska, które mogłyby obudzić ducha demokracji i wzbudzić entuzjazm dla autentycznie demokratycznych relacji społecznych. Niestety, znowu niestety, stan świadomości społecznej jest raczej niski, opinia publiczna jest zmanipulowana – praktycznie nie istnieje – środki przekazu są zawłaszczone i obywatele nie mają do nich większego dostępu.

6. Zgadzam się z opinią Józefa Mackiewicza. Najistotniejsze jest pytanie o przyszłość Unii Europejskiej? Kiedy rozpadnie się ten dziwaczny blok? Rozpad Unii Europejskiej będzie miał istotne znaczenie dla ewolucji światowej. Ale chyba rok 2012 to jeszcze za wcześnie.